Cambrai

Cambrai (Nederlands, in historische context gebruikelijk Kamerijk, Latijn: Camaracum, ook Cameracum) is een stad in Frankrijk, in het Noorderdepartement (département du Nord) in de regio Hauts-de-France. De gemeente telde 31.134 inwoners op 1 januari 2023.

De stad ligt aan de bovenloop van de Schelde en het oude centrum is gebouwd op de rechteroever die opklimt naar de heuvel in het oosten waarop de citadel staat. De stad is de historische hoofdstad van het Kamerijkse (Cambrésis), een heel vruchtbare streek met löss-bodem en van oudsher een belangrijke graanleverancier van de verstedelijkte Nederlanden.

De plaats wordt voor het eerst vermeld als Camaraco op de Tabula Peutingeriana, een middeleeuwse kopie van een Romeinse kaart uit de 4e eeuw; later duiken ook de namen Camaracum en Cameracum op. De stad is wellicht ontstaan als een bevoorradingsplaats op de kruising van twee belangrijke heerwegen: die van Bavay naar Amiens en van Atrecht naar Reims. Deze plek lag net buiten het gebied van de Nerviërs, dat na de verovering een Romeinse administratieve entiteit of civitas vormde (civitas Nerviorum). Oorspronkelijk was Bavay de hoofdstad, maar in de 3e eeuw is een duidelijke neergang van de Romeinse aanwezigheid in Noord-Gallië merkbaar en in de late oudheid verschijnen nieuwe administratieve en militaire centra: Kamerijk verving Bavay als hoofdplaats van de civitas Nerviorum (zoals Doornik in dezelfde periode Kassel vervangt als centrum van de civitas Menapiorum). De perifere ligging van Kamerijk in de civitas is wellicht te verklaren vanuit een koloniale functie: de plek was via belangrijke heerwegen goed bereikbaar en vormde een bruggenhoofd naar de rest van het territorium.