Joseph Kotalla

Joseph Johann (Jupp) Kotalla (Bismarckhütte, 14 juli 1908 – Breda, 31 juli 1979) was een Duitser die tijdens de Tweede Wereldoorlog hoofd van de administratie en de facto plaatsvervangend commandant van Kamp Amersfoort was. Hij behoorde tot de Vier van Breda en nadien tot de Drie van Breda. Hij zat na de oorlog een levenslange gevangenisstraf uit wegens oorlogsmisdaden. Kotalla is de enige Duitse oorlogsmisdadiger die in Nederlandse gevangenschap overleed.

De juiste spelling van de geslachtsnaam is Kotalla, zonder umlaut. Volgens rechtbankstukken van zijn Nederlandse proces na de Tweede Wereldoorlog zou hijzelf verklaard hebben dat zijn naam mét umlaut op de eerste A moest worden geschreven. Bij zijn gratieverzoek van 1 augustus 1959 gaf hij echter te kennen dat zijn achternaam zonder umlaut was. Hij probeerde daarmee vrijstelling te bewerkstelligen. Lange tijd bleef hij in Nederland bekendstaan als Kotälla. In (West-)Duitsland daarentegen stond hij altijd al bekend als Kotalla zonder umlaut.

Kotalla werd geboren in Opper-Silezië, toentertijd Duits gebied dat na de Eerste Wereldoorlog aan Polen werd toegewezen. Hij was de oudste van vijf kinderen. Zijn vader was bedrijfsleider van een grote plaatselijke ijzerfabriek. Na de oorlog kwam de fabriek in Poolse handen. Kotalla's moeder was een alcoholiste, net als beide grootmoeders. Op negenjarige leeftijd liep Kotalla een zwaar hersentrauma op, dat hem anderhalf jaar in het ziekenhuis hield. Mede daardoor was hij op school een slechte leerling. Toen hij veertien was, werd hij tijdelijk in een psychiatrische inrichting opgenomen. Van beroep was Kotalla vertegenwoordiger.