Nederlands-Indië

Nederlands-Indië (Maleis: Hindia-Belanda, oude spelling: Nederlandsch-Indië) was vanaf 1816 tot de overdracht in 1949 de officieel gebruikte benaming voor de kolonie van Nederland die uiteindelijk het huidige Indonesië omvatte. De basis voor de kolonie Nederlands-Indië werd vanaf 1602 gelegd door de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). In 1795 werd de VOC overgenomen door de Nederlandse staat. In de negentiende en twintigste eeuw veroverde het Nederlandse koloniale leger het veruit overgrote deel van wat uiteindelijk Indonesië is gaan heten.

Om de oorlogen te bekostigen werd de lokale bevolking verplicht om voor de Nederlandse staat commerciële exportproducten – zoals koffie en suiker – te produceren, wat hongersnoden onder de lokale bevolking tot gevolg had. Dit zogenoemde cultuurstelsel was rond 1850 goed voor een derde van de Nederlandse staatsinkomsten. Het uiteindelijk veroverde gebied omvatte honderden volkeren met elk een eigen taal, cultuur en etniciteit. Pas in de jaren twintig van de twintigste eeuw had Nederland het hele gebied van wat nu Indonesië is onder controle en kwam de immigratie van Nederlanders om in de kolonie te werken goed op gang. De kortstondige maatschappij die daaruit ontstond kenmerkte zich onder meer door raciale tegenstellingen met een Europese bovenlaag van mannen, en hun, vaak inheemse, vrouwen en Indische Nederlanders. Daaronder een kleine lokale middenlaag, waaronder ook een Chinees-Indische minderheid en daaronder de overgrote meerderheid van boeren en arbeiders van een aan slavernij en lijfeigene grenzende onderklasse. In de grotere steden en op Java groeide het bewustzijn van een eigen nationale identiteit van de inheemse bevolking, en daarmee de roep om zelfbestuur.