Orpheus (mythologie)

Orpheus (Oudgrieks: Ὀρφεύς) is een muzikant, dichter en profeet uit de Griekse mythologie. Volgens de overlevering was hij de zoon van koning Oiagros van Thracië en Kalliope, de muze van het heroïsch epos, de filosofie en de retoriek. De overlevering vertelt dat hij bomen en dieren kon doen dansen met zijn muziek. Hij was befaamd met de lier, en zou door Apollo zelf onderwezen zijn. Als gevierde muzikant ging hij met de Argonauten op zoek naar het Gulden Vlies.

Hij is het best bekend van de mythe van Orpheus en Eurydice, die door vele schrijvers en componisten is verklankt. Het verhaal vertelt hoe Orpheus na de dood van zijn vrouw Eurydice afdaalt naar de onderwereld en onderhandelt met Hades, god van de onderwereld, om zijn vrouw te laten terugkeren naar het rijk der levenden. Zijn gezang kan Hades bekoren, en hij krijgt toestemming om Eurydice mee te nemen naar boven, op voorwaarde dat hij op zijn tocht opwaarts geen enkele keer omkijkt. Net voor hij de onderwereld verlaat, is hij zo bezorgd om zijn vrouw dat hij toch omkijkt en haar zo alsnog tot de onderwereld verdoemt.

In de oudheid werd deze semimythische figuur als een historische persoon gezien, aan wie enkele gedichten en filosofische stellingen werden toegeschreven.