Tornado (wervelwind)

Een tornado (etymologie: Spaans, waarschijnlijk assimilatie van tornada, onweersbui, en tornar, draaien), wervelstorm of windhoos is een wervelwind met zeer grote windsnelheden, tot enkele honderden kilometers per uur, en een diameter van enkele tientallen meters tot een paar kilometer. Een tornado is meestal zichtbaar doordat waterdamp condenseert in de wervel of doordat materiaal van het aardoppervlak wordt opgetild.

Een tornado ontstaat onder een sterke en onstabiele opwaartse luchtstroom in een buienwolk van warme lucht. De rotatie kan onderdeel zijn van een rotatie van de hele bui, die in dat geval dan supercel genoemd wordt. De rotatie van de supercel wordt een mesocycloon genoemd. Daarnaast kunnen ook tornado's voorkomen die niet met een rotatie van de gehele bui samenhangen, of bij buienwolken niet in hun geheel roteren. In het laatste geval zijn ze vaak niet zo krachtig en worden ze vaak windhoos genoemd.

Voorwaarde voor het ontstaan van deze (en andere felle) onweersbuien is dat de temperatuur sterk afneemt met de hoogte, terwijl er bij het aardoppervlak lucht aanwezig is die veel waterdamp bevat. Wanneer de waterdamp in de stijgstroom van de bui condenseert tot waterdruppels, komt warmte vrij die ervoor zorgt dat de stijgstroom warmer blijft dan zijn omgeving en daardoor in stand blijft. Warme lucht zet uit en stijgt op door de opwaartse kracht.