Bank Państwowy ZSRR

Bank Państwowy ZSRR (ros. Государственный банк СССР, trb. Gosudarstwiennyj bank SSSR, w latach 1921–1923 istniejący jako Bank Państwowy RFSRR, a powszechnie nazywany Gosbankiem, ros. Госбанк), był bankiem centralnym i głównym elementem jednoszczeblowego systemu bankowego Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (RFSRR), a od 1923 Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR). Instytucja ta zastąpiła Bank Państwowy Imperium Rosyjskiego, a po rozpadzie ZSRR została w 1992 roku przekształcona w Bank Centralny Rosji (wraz z czym Gosbank przestał istnieć).

Gosbank był jednym z trzech głównych organów gospodarczych ZSRR – pozostałe dwa to Gosplan (Państwowy Komitet Planowania ZSRR) oraz Gossnab (Państwowy Komitet Zaopatrzenia Materiałowo-Technicznego). Ściśle współpracował on z Ministerstwem Finansów ZSRR przy przygotowywaniu państwowego budżetu narodowego.

Powstanie banku było częścią wdrażania Nowej Ekonomicznej Polityki (NEP), będącej odpowiedzią na dezorganizację monetarną i gospodarkę barterową z okresu rosyjskiej wojny domowej. 3 października 1921 roku Wszechrosyjski Centralny Komitet Wykonawczy (WCIK) podjął uchwałę o powołaniu Banku Państwowego Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Następnie, 10 października 1921 roku, podobną uchwałę przyjęła Rada Komisarzy Ludowych RFSRR, a 13 października 1921 roku Komitet Centralny RKP(b) zatwierdził statut, który określał, że Bank Państwowy stanowi część Ludowego Komisariatu Finansów (Narkomfin). Instytucja rozpoczęła działalność 16 listopada 1921 roku. W lutym 1922 roku Włodzimierz Lenin w liście do szefa banku Arona Szejnmana zadrwił z instytucji, nazywając ją „biurokratyczną papierową grą” i porównując do wiosek potiomkinowskich, a samego Szejnmana oskarżył o „komunistyczno-mandaryńską dziecinadę”.