Janczarzy

Janczarzy (tur. yeniçeri, dosł. nowe wojsko), także janczarowie – utworzone w XIV wieku elitarne oddziały regularnej piechoty tureckiej zgrupowane w ramach Korpusu Janczarów (tur. Yeniçeri Ocağı, także pol. ocak) podlegające bezpośrednio sułtanom Imperium Osmańskiego. Członkowie byli przymusowo rekrutowani z chrześcijańskich rodzin i dopiero pod koniec XVI wieku dopuszczono wstępowanie muzułmanów, którzy zaczęli stanowić większość Korpusu. Przez cały czas istnienia służyli sułtanom jako ochroniarze tworząc ich prywatną gwardię. Z czasem stali się kluczową jednostką w armii osmańskiej i brali udział we wszystkich kluczowych kampaniach lądowych i na morzu. Rozwiązanie jednostek janczarów nastąpiło po nieudanym i krwawo stłumionym buncie przeciwko reformie wojska w 1826 roku.

Początki Korpusu Janczarskiego nie są pewne, część źródeł (w tym najbardziej tradycyjne) przypisuje utworzenie janczarów sułtanowi Orchanowi około roku 1330, według Davida Nicolle Orchan posiadał korpus zawodowych gwardzistów (nöker), którzy nie byli jeszcze janczarami. Inne źródła sugerują drugą połowę XIV wieku prawdopodobnie w czasie rządów Murada I, albo w trakcie rządów Bajazyda I. Pierwszy wielki wezyr Imperium Osmańskiego, Çandarlı Kara Halil, jest wskazywany przez osmańskie kroniki jako założyciel formacji janczarów, ok. 1370 roku (możliwe że nawet wcześniej). Większość źródeł wskazuje na wpływ w tym procesie derwiszów bektaszyckich. W składzie ort cemaat orta numer 99 dowodzona była przez przywódcę derwiszy bektaszyckich.