Piramida finansowa

Piramida finansowa (ang. Pyramid scheme) – struktura finansowa, w której zysk konkretnego uczestnika jest bezpośrednio uzależniony od wpłat późniejszych uczestników, stojących niejako niżej w tej strukturze. W literaturze przedmiotu można spotkać zamienne stosowanie określeń „piramida finansowa” i „schemat Ponziego” (ang. Ponzi scheme). Jest to jednak błąd rzeczowy, ponieważ obie struktury różnią się mechanizmami działania. Nazwy te nie powinny być stosowane zamiennie.

Termin piramida finansowa jest w literaturze rozumiany różnorako, ale według Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/29K z 11 maja 2005, klasyczna piramida to system promocyjny o strukturze piramidy, w ramach którego „konsument wykonuje świadczenie w zamian za możliwość otrzymania wynagrodzenia, które jest uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów”. Regulacje załącznika I wyjaśniają, że daną praktykę handlową można uznać za „system promocyjny typu »piramida«” nawet w sytuacji, w której występuje tylko pośredni związek pomiędzy świadczeniami wnoszonymi przez nowych uczestników tego systemu a wynagrodzeniem uzyskiwanym przez dotychczasowych uczestników, jednak by móc uznać, że dana praktyka handlowa jest „systemem promocyjnym typu »piramida«” należy ustalić, czy finansowanie wynagrodzenie uzyskiwanym przez dotychczasowych uczestników jest uzależnione „głównie” lub „przede wszystkim” od świadczeń wnoszonych przez nowych uczestników systemu.