Stanley Kubrick

Stanley Kubrick (ur. 26 lipca 1928 w Nowym Jorku, zm. 7 marca 1999 w Harpenden) – amerykański reżyser, scenarzysta, montażysta, twórca efektów specjalnych i producent filmowy. W ciągu swojej kariery zrealizował trzynaście pełnometrażowych filmów fabularnych. Jego prace były szeroko komentowane przez krytyków filmowych pod kątem strony wizualnej, symboliki oraz stopnia kontroli reżysera nad procesem produkcji.

Kariera Kubricka rozpoczęła się fotografii prasowej w czasopiśmie „Look” w latach 40. XX wieku, następnie obejmowała realizację krótkometrażowych dokumentów, a później wielkich produkcji hollywoodzkich. Do jego filmografii należą m.in.: Ścieżki chwały (1957) – antywojenna opowieść o I wojnie światowej, Spartakus (1960) – film historyczny, Lolita (1962) – adaptacja powieści Vladimira Nabokova, Doktor Strangelove (1964) – satyra na zimną wojnę; 2001: Odyseja kosmiczna (1968) – film z gatunku science fiction, Mechaniczna pomarańcza (1971) – dystopia podejmująca tematykę przemocy i wolnej woli, Lśnienie (1980) – psychologiczny horror, Full Metal Jacket (1987) – studium wojny w Wietnamie, oraz Oczy szeroko zamknięte (1999) – jego ostatni film o małżeństwie i seksualności.

Kubrick był znany z perfekcjonizmu i wielokrotnego powtarzania ujęć podczas realizacji zdjęć. W swojej pracy stosował różne rozwiązania techniczne – m.in. obiektywy pierwotnie opracowane dla NASA przy produkcji Barry’ego Lyndona (1975), efekty specjalne w 2001: Odysei kosmicznej oraz system Steadicam przy realizacji Lśnienia. Od połowy lat 60. mieszkał w Wielkiej Brytanii i rzadko opuszczał swój dom w Harpenden. Część jego filmów wzbudzała kontrowersje obyczajowe lub cenzuralne. Kubrick jest przez wielu krytyków i historyków kina uznawany za jedną z najważniejszych postaci w historii kina.