Totalitaryzm

Totalitaryzm (dawniej też: totalizm, łac. totalis – cały, całkowity) – system polityczny, w którym jednostka jest całkowicie podporządkowana państwu, przeciwstawia jednostkę państwu i charakteryzuje się ekstremalną ingerencją w życie publiczne i prywatne. Państwo kontroluje wszystkie dziedziny życia społecznego, dążąc do całkowitego podporządkowania sobie obywateli. Jednostka, stanowiąca niejako własność państwa, zostaje pozbawiona swobody myśli i wolności wyboru.

Reżimy totalitarne różnią się od autorytarnych przede wszystkim rodzajem suwerena. W autorytaryzmie jest to biurokracja lub wojskowi (struktury siłowe). W totalitaryzmie suwerenem jest aparat partyjno-państwowy. Różny jest też sposób rządów – w autorytaryzmie rządy sprawują zazwyczaj wąska elita polityczna lub oligarchowie, często nadużywający władzy i chcący się przy niej utrzymać za wszelką cenę. Totalitaryzm w okresie dojrzałym charakteryzuje się monopolem rządzących na kontrolowaniu wszystkich instytucji i zbiorowości społecznych, decydowaniu o wszystkich aspektów życia w kraju i wykorzystywaniu instytucji państwowych i nie-państwowych do terroryzowania swojego społeczeństwa, a także przewodnią ideologią państwową. Społeczeństwo jest w totalitaryzmie przekształcane w masy, które mają realizować polecenia i życzenia dyktatora lub partii.

Zazwyczaj jako wzory systemów totalitarnych podawane są historyczne już reżimy faszystowskie, nazistowskie i komunistyczne XX wieku jak Włochy w okresie rządów faszystowskich, III Rzesza, Związek Radziecki, oraz Chiny w okresie maoizmu, a współcześnie także Korea Północna. Wszystkie w okresie dojrzałym charakteryzowały się dążeniem do kontrolowania i w pełni podporządkowania sobie mas z pominięciem wszelkich zasad moralnych, a także popełnianiem masowych zbrodni na obywatelach.