Wettynowie

Wettynowie (Wettinowie, Wettyni, niem. Wettiner) – dynastia niemiecka wywodząca się z dzisiejszej Saksonii-Anhaltu. Panowała w Miśni, Saksonii oraz w księstwach Turyngii. Jej przedstawiciele zasiadali także na tronie w Warszawie (elektorowie August II Mocny, August III Sas jako królowie Polski i wielcy książęta Litwy oraz król Saksonii Fryderyk August I jako książę warszawski). W 1423 Wettinowie uzyskali wraz z księstwem sasko-wittenberskim godność elektora Rzeszy, a całość ich posiadłości zaczęto określać historyczną nazwą Saksonia. W 1485 nastąpił podział dynastii na dwie linie: ernestyńską (starszą), elektorską panującą w Wittenberdze i w znacznej części Turyngii oraz albertyńską (młodszą), panującą w Miśni i płn. Turyngii.

Boczną, ernestyńską linią dynastii jest rodzina Koburgów (Coburg), znana także jako dynastia sasko-koburska. Nazwa wzięła się od nazwy księstwa Saksonii-Coburg-Gotha (Sachsen-Coburg-Gotha), gdzie panowali. Koburgowie zasiadają na tronie belgiskim (od 1831), od 1901 r. dzierżą tron brytyjski (od 1917 pod nazwiskiem Windsor), wcześniej zaś rządzili w Portugalii (w latach 1837–1910 pod nazwiskiem poprzedniej dynastii Bragança) i Bułgarii (w latach 1908–1946).

Protoplastą rodu był żyjący w XI wieku Thimo, hrabia Wettinu. Jego syn Konrad Wielki w 1123 został margrabią Miśni. Henryk III Dostojny (prawnuk Konrada, zm. 1288) przejął w 1249 tytuł landgrafa Turyngii. Prawie dwieście lat później w 1423 Fryderyk IV Kłótnik został księciem saskim na Wittenberdze, a zarazem elektorem Rzeszy Niemieckiej.