Dowód z racji dostatecznej

Dowód z racji dostatecznej, dowód kosmologiczny z racji dostatecznej – rodzaj kosmologicznego argumentu na rzecz istnienia Boga, obok dowodu z przygodności.

Argument z racji dostatecznej pojawia się w pracach Leibniza i Clarke’a. Formułuje się go w sposób podobny do sformułowań dowodu z przygodności.

Wychodzi się od przesłanki, że każdy istniejący byt wymaga dla swego istnienia dostatecznej racji. Pozostają dwie możliwości umiejscowienia takiej racji: albo w samym rozpatrywanym bycie, albo też poza nim. Ponieważ żadna znana rzecz we Wszechświecie nie posiada w sobie dostatecznej racji swego istnienia, racje istnienia tychże muszą spoczywać poza nimi, na zewnątrz tych rzeczy, tworzących razem Wszechświat. Ten ostatni jest natomiast tylko zbiorem różnych rzeczy, niczym więcej. A skoro tak, to powstaje pytanie, gdzie znajduje się racja całego Wszechświata – mianowicie i ona musi znajdować się poza nim, jak racje wszystkich tworzących go rzeczy. Nie jest także możliwe, by racje dostateczne tworzyły ciąg nieskończony. Sytuacja taka wykluczałaby ostateczne wyjaśnienie rzeczy. Wobec tego istnieć musi taki byt, którego racja nie leży poza nim, na kolejnym szczeblu łańcucha, a w nim samym. Byłby to byt konieczny, a więc taki, którego nieistnienie nie byłoby możliwe.